De middeleeuwse wolbewerking in een aantal stappen
door Toon Reurink

Het spinnen blijkt bijna uitsluitend door vrouwen te zijn verricht. De eigenschappen van een schering en inslagdraad zijn in een weefselstructuur verschillend. Met een spinspoel, een stokje met een vliegwiel, worden de losse vezels in elkaar gedraaid tot garen. De spinster laat met de ene hand de spoel draaien en voert met de andere hand de vezels aan om garen van gelijke dikte te spinnen. Een stevig gedraaide draad geeft een vast en elastisch garen dat geschikt is als kettingdraad. Daar deze op het weefgetouw onderhevig is aan mechanische spanning en wrijving moet de kettingdraad sterker zijn dan de inslagdraad. De schering bestond dan ook meestal uit dichter gesponnen draad of uit twee of meer samen gedraaide draden. Er kan naar links (S) of naar rechts (Z) gesponnen worden. Een weefsel met schering van Z draden en een inslag van S draden blijft stabiel.

Dit was ook het geval met de eerste spinnewielen (Grootwiel). Deze eerste toestellen werden in de 13de en 14de eeuw niet echt vertrouwd. Het waren grote hand aangedreven wielen die waarschijnlijk geïnspireerd waren door de wielen die gebruikt werden om inslagspoelen op te winden. Enkel garen bestemd voor de inslag mocht toen met het wiel gesponnen worden Het spinnewiel met pedaal, dat het gelijktijdig spinnen en opwinden van de draad mogelijk maakt, verscheen in Vlaanderen pas in de 15de eeuw. De gesponnen draad werd in strengen van afgesproken maat en gewicht gewonden. Soms werd er garen van mindere kwaliteit binnen in de streng gewonden, bedrog was de middeleeuwer niet vreemd. Voor waerp werd er altijd met lontwol en de hangende spil gesponnen. Wevel werd gesponnen uit de gekaarde wol en met hangende spil en pas in de late middeleeuwen (eind 1400) met het grootwiel. Hoe er gesponnen werd in de middeleeuwen bepaalde de Gilden.