|
| Hot - Not in de middeleeuwen |
|
 Destillatie van alcohol? |
|
Aristoteles
ontdekte het destillatieproces al in
300 voor Christus, maar pas vanaf de
12e eeuw kwam het goed tot ontwikkeling.
De Arabische geleerde Averroës
deed veel scheikundige experimenten,
en zag kans om spiritus (96% alcohol)
uit wijn te bereiden. Mede door hem
wordt de alchemie via Spanje in de rest
van Europa bekend. Een eeuw later was
alcohol een bekende vloeistof. En zo
kon het gebeuren dat het verschijnsel
“openbare dronkenschap”
zijn intrede deed. |
| Bron:
Reformatorisch Dagblad, Helma Rebel-Struijk |
| Suiker? |
|
| Zoetigheid
was gebaseerd op honing. Suikerriet was
toen in Europa nog een onbekend product,
maar Aziaten kenden het gewas al sinds
enkele eeuwen voor Christus. Eerst werd
er in Azië alleen op gekauwd of op
gezogen, later werd de suikersiroop uit
het riet geperst, ingekookt en gedroogd.
De verpulverde droge siroop werd naar
het westen geëxporteerd, waar Arabischsprekende
volken de naam “karkara” verbasteren
tot ”sukkur”. Als Europa rond
1500 kennismaakt met de zoete voedingsstof,
wordt dat suiker. |
| Bron: Reformatorisch
Dagblad, Helma Rebel-Struijk |
| Moederdag? |
|
| Moederdag
komt uit Amerika, een idee van Anna Jarvis,
die vond dat 'het liefhebben en eren van
moeders haar belangrijkste werk was'.
Haar eigen moeder stierf in 1906 op de
tweede zondag in mei. Daarop heeft Anna
jarenlang gelobbyd tot in 1914 moederdag
in Amerika een nationale feestdag werd.
Moederdag wordt in veel landen gevierd,
maar niet altijd op dezelfde datum. In
veel katholieke landen is het 15 augustus
moederdag, de dag van Maria-Tenhemelopneming.
In Frankrijk is het moederdag op de laatste
zondag in maart. |
| Boeken |
|
| Manuscripten,
dat wil zeggen, boeken die met de hand
geschreven zijn, zijn uit de hele middeleeuwen
bekend. Maar de oudste gedrukte boeken
stammen uit China uit de 8e eeuw. Het
oudst bekende Europese gedrukte boek is
van Johannes Gutenberg uit 1455 toen hij
een vorm uitvond om metalen letters in
te gieten en een inkt bedacht, gebaseerd
op olie: belangrijke verbeteringen van
het Chinese principe. Het eerste boek
dat in Nederland werd gedrukt, door Jacob
Bellaert, kwam uit in Haarlem in 1483. |
| Bron: www.literatuurgeschiedenis.nl; www.kb.nl/galerie/100hoogtepunten/025.htm |
| Tekkels? |
|
| De
tekkel (“dashond”) is in de
17e eeuw in Duitsland gefokt. Veel van
onze huidige rashonden zijn pas na de
middeleeuwen “ontworpen”.
Honden werden al vroeg in de prehistorie
gebruikt voor de jacht. In de ijzertijd
waren er overal honden. Ze werden naast
de jacht en als waakhond ook gebruikt
in oorlog. Sommige honden werden door
de aristocratie gebruikt als statussymbool. |
| |
| Nederlands? |
|
| In
de late middeleeuwen waren het graafschap
Vlaanderen en het hertogdom Brabant nog
aparte staten, net als Holland, Limburg
en Utrecht. Vanuit Vlaanderen gezien was
Brabant nog buitenland, voor de mensen
van Holland was Utrecht een vijandige
buurstaat. Het is pas later, als onder
de Bourgondiërs en de Oostenrijkers
de Lage Landen meer en meer een eenheid
gaan vormen, dat er ook behoefte komt
aan een overkoepelende standaardtaal.
En die ontwikkelt zich dan ook, naast
en boven de dialecten. |
| Wil
je Middelnederlands leren, dan is hier een cursus in 10 lessen te vinden. |
| Sprokkelmaand |
|
| De
Romeinen noemden hun maanden naar Romeinse
Keizers, god op aarde. Denk maar aan Juli
= Julius Caesar. In de middeleeuwen ging
dat heel anders: Januari = Louwmaand;
Februari = Sprokkelmaand of snoeimaand;
Maart = Gulden maand of Lentemaand; April
= Grasmaand of Paasmaand; Mei = Bloeimaand
of Mariamaand; Juni = Zomermaand; Juli
= Hooimaand; Augustus = Oogstmaand; September
= Gerstmaand; Oktober = Wijnmaand of Mariamaand;
November = Slachtmaand of Nevelmaand en
tenslotte December = Kerstmaand. |
| Een boterbriefje? |
|
| Een
boterbriefje was oorspronkelijk de benaming
voor bepaalde aflaatbrieven van de kerk, die vergunning
gaven om in de vastendagen boter, kaas,
eieren en vlees te eten. Deze benaming
wordt pas na 1900 als grap ook toegepast
als “de vergunning om te trouwen”.
Bij militairen bedoelt men er de aankondiging
mee, dat men ontslag moet vragen; ook
voor een rekening wordt boterbrief ironisch
gebruikt. |
| Voor
heel veel spreekwoorden die rond 1900
nog gebruikt werden maar waarschijnlijk
veel verder teruggaan, kijk op: www.dbnl.nl/tekst/stoe002nede01 |
|
|
|
|
|
